Samfélagsfræði

Lokamarkmið

Að öðlast víðtæka þekkingu á umhverfinu og þeirri veröld sem við lifum í. Þannig má læra um sögu Íslands og menningu í samhengi við atburði á Norðurlöndunum og Evrópu, mismunandi félagslegar aðstæður fólks nær og fjær og grundvallarreglur í samskiptum manna.
Að búa sig undir að taka virkan þátt í lýðræðisþjóðfélagi og takast á við daglegt líf til að geta ein eða í samvinnu við aðra tekið ábyrgar ákvarðanir sem varða hvern einstakling og samfélagið í heild.
Að leggja áhersla á að verða fær um að afla sér upplýsinga, vega þær og meta til þess að draga af þeim skynsamlegar ályktanir.
Að læra að nýta sér þekkingu sína á sögu og samfélagi svo nemendur geti sem best brugðist við kröfum og kostum þess af skilningi og réttsýni.
Að vinna sjálfstætt eða í samvinnu við aðra, þjálfast í að spyrja hnitmiðaðra spurninga, afla sér upplýsinga úr margvíslegum heimildum til þess að öðlast nægilegt sjálfstraust og geta tekið þátt í umræðum og umborið sanngjarna gagnrýni.

Áfangamarkmið 1. – 4. bekkur

Nemandinn á:

Að skilja að allir séu bæði einstakir og jafnframt hluti af heild og skilja og virða þær reglur sem gilda í samskiptum.
Að gera sér grein fyrir mikilvægi fjölskyldunnar fyrr og nú og skilja mismundandi fjölskyldugerðir.
Að þekkja sinn skóla og rata um nánasta umhverfi hans.
Að kunna skil á nokkrum breytingum sem orðið hafa á nánasta umhverfi af mannavöldum.
Að kynnast skjaldarmerki Íslands, fánanum, þjóðsöngnum, þjóðhátíðardeginum og gildi Þingvalla.
Að kynnast nokkrum atburðum og persónum úr sögu Íslands ásamt þjóðsögunum.
Að skilja muninn á lífi Íslendinga fyrr og nú hvað varðar t.d. menntun og húsnæði.
Að skilja mikilvægi hafsins og annarra mikilvægra atvinnuvega.
Að kynnast vesturferðunum Íslendinga og núverandi búsetu Íslendinga erlendis.
Að þekkja nokkrar mikilvægar uppgötvanir á sviði tækni og vísinda.
Að vita að til eru mismunandi menningarsvæði, siðir og venjur í heiminum.
Að kynnast þróun mannsins.
Að kynnast þjóðsögum, hetjusögum og goðsögnum.
Að fá tilfinningu fyrir tíma, bæði í rituðu og lesnu máli.
Að geta raðað sögulegum fyrirbærum í tímaröð og kunna á tímaás.
Að skilja muninn á eigin reynslu, reynslu annarra, sannsögu og skáldsögu.
Að skilja gildi bókarinnar sem fróðleiksbrunns í sögu ásamt því að kynnast mismunandi leiðum í upplýsingaöflun.
Að kanna aðstæður og fyrirbæri og skrá athuganir sínar.
Að fá að upplifa söguna á áþreifanlegan hátt og lifa sig inn í þær með því meðal annars að hlýða á frásagnir um liðna atburði.
Að hafa fengið að skynja söguna í gegnum ljósmyndir, kvikmyndir og heimsóknir á listasöfn og minjasöfn og lifa sig inn í hana með viðeigandi verkefnum.
Að öðlast skilning á margbreytileika mannlífs í tíma og rúmi í sögunáminu.
Að þjálfast í að flytja mál sitt fyrir framan hóp.
Að þjálfast í að hlusta og endursegja.

Kennsluaðferðir
Einstaklings-, hóp- og þemaverkefni unnin undir handleiðslu kennara.

Tengsl
Samfélagsfræði tengist öðrum greinum; íslensku, stærðfræði og myndmennt. Reynt er að samþætta þessar námsgreinar eins og hægt er hverju sinni.

Námsmat
Námsmat byggist á verkefnum og ástundun heima og í tímum. Ekkert lokapróf er í greininni.

Landafræði
5. – 7. bekkur

Áfangamarkmið

Að þekkja valda landfræðilega þætti Íslands, Norðurlanda og Evrópu.
Að gera sér grein fyrir tengslum náttúrufars og landshátta við atvinnuvegi, búsetumynstur og lifnaðarhætti.
Að kunna að lesa og túlka kort, loftmyndir og önnur landfræðileg gögn.

Á tímum hnattvæðingar er grundvallarþekking á landafræði nauðsynlegri en nokkru sinni fyrr.

Kennsluaðferðir
Einstaklings- og hópvinna undir leiðsögn kennara. Áhersla er lögð á sjálfstæð vinnubrögð.

Tengsl
Landafræði tengist Sögu, líffræði (dýralíf), eðlisfræði (veðurfar), stærðfræði (kortalestur) og íslensku (nöfn, hugtök og ættjarðarljóð).

Námsmat
Námsmat byggist á lokaprófi (prófum) 50% og kennaraeinkunn 50%.
Kennaraeinkunn byggir á vinnubókum, verkefnum, ástundun og virkni í tímum.

Íslandssaga
5. – 7. bekkur

Áfangamarkmið

Að þekkja sögur af landnámi Íslands, víkingaferðum, landafundum og kristnitöku.
Að kunna skil á miðaldasamfélagi á Íslandi, stjórnarfari og menningu.
Að kunna skil á stjórnmálalegum tengslum við Norðmenn og Dani.
Að gera sér grein fyrir lífsbaráttu Íslendinga í harðbýlu landi og hversu sjúkdómar og hallæri léku þá stundum grátt.

Á tímum hnattvæðingar er nauðsynlegra en nokkru sinni fyrr að þekkja sögu eigin lands og þjóðar. Góð þekking á eigin sögu og menningu vinnur gegn fordómum gagnvart ólíkum siðum og menningu annarra þjóða.

Kennsluaðferðir
Einstaklings- og hópvinna undir leiðsögn kennara. Áhersla er lögð á sjálfstæða heimildaöflun.

Tengsl
Saga tengist mörgum námsgreinum; íslenska (bókmenntir), landafræði og stærðfræði (ártöl, tímabil, tölfræði).

Námsmat
Námsmat byggist á lokaprófi (prófum) 50% og kennaraeinkunn 50%.
Kennaraeinkunn byggir á vinnubókum, verkefnum, ástundun og virkni í tímum.

Samfélagsgreinar
8. – 10. bekkur

Áfangamarkmið

Að þjálfast í að mynda og nota hugtök, endurskoða ályktanir og alhæfingar með hliðsjón af nýrri þekkingu eða nýjum sjónarhornum.
Að læra að spyrja hnitmiðaðra spurninga, afla upplýsinga úr margvíslegum heimildum og skipuleggja verkefni, vinna að þeim sjálfstætt eða í samvinnu við aðra og taka þannig ákvarðanir einir eða með öðrum.
Að átta sig á aðdraganda sjálfstæðisbaráttu Íslendinga, kynnist frumkvöðlum hennar og gera sér grein fyrir þeim breytingum sem hún bar í skauti sér.
Að kynna sér gang heimsstyrjaldarinnar síðari út frá völdu sjónarhorni og verða meðvitaður um áhrif atburðanna á íslenskt samfélag.
Að kynnast sögu Íslands og átti sig á samhengi og tengslum þess sem gerðist í landinu við atburði og hræringar samtímans í Evrópu og þá sérstaklega á Norðurlöndunum.
Að þjálfast í að tjá sig og koma á framfæri sínum hugmyndum sem varða álitamál í samtímanum.
Að þjálfast í að setja sig í spor annarra og bera saman við viðhorf sín, en huga sérstaklega að valkostum sem ungu fólki bjóðast í dag samanborið við fortíðina.
Að kynnast helstu trúarbrögðum heims og setja þekkingu sína í samhengi við eigin sjálfsmynd og framandi menningarsamfélög.
Að elfa kunnáttu sína og skilning á umheiminum frá landfræðilegu, sögulegu og félagslegu sjónarhorni; á tengslum manns og náttúru og tengslum efnahagslífs þjóða og nýtingu náttúruauðlinda.
Að læra að greina og bera saman heildarmyndstur ólíkra fyrirbæra á jörðinni og tengsl þeirra.
Að öðlast víðtækari þekkingu á umhverfi sem við lifum í og átta sig á möguleikum og annmörkum sem birtast í daglegu lífi
Að fá yfirlit yfir myndun og mótun lands til þess að átta sig á þeim náttúruferlum sem valdið geta hamförum og hafa áhrif á mannvist á jörðinni.

Kennsluaðferðir
Kennt verður með fyrirlestrum frá kennara og nemendum þar sem til skiptis er gripið til umræðna og hópverkefna. Lögð verður áhersla á samvinnunám í tímum og þemavinnu með söguaðferð auk þess sem nemendur þjálfast í sjálfstæðum vinnubrögðum og að vinna með ólíka miðla eins og Netið, gagnasöfn á geisladiskum og aðrar heimildir. Nemendur geri sér grein fyrir ábyrgð sinni á eigin námi, undirbúningi og heimavinnu.

Tengsl
Í samfélagsfræði er átt við samþættingu greina eins og sögu, landafræði, trúarbragðafræði og þjóðfélagsfræði þar sem fléttast saman þekking, færni og tilfinning nemandans svo hann öðlist vitund um samfélagið, umhverfið og söguna.

Námsmat
Námsmat byggist á lokaprófi (prófum) 50% og kennaraeinkunn 50%.
Kennaraeinkunn byggir á vinnubókum, könnunum, verkefnum, ástundun og virkni í tímum.
Námkvæmt skipting kennaraeinkunnar kemur fram á námsáætlun í hverjum árgangi.